MEHMET ALTUNTAŞ

-YENİ- ZORUNLU EĞİTİMDE YENİ YOL HARİTASI: 12 YIL DAYATMA YERİNE 8 YIL ESNEKLİK

ZORUNLU EĞİTİMDE YENİ YOL HARİTASI: 12 YIL DAYATMA YERİNE 8 YIL ESNEKLİK

Türkiye’de 12 yıllık zorunlu eğitim tartışması yıllardır gündemde. Özellikle lise düzeyinde, öğrencilerin ilgi ve eğilimleriyle örtüşmeyen zorunluluklar hem gençlerin motivasyonunu kırıyor hem de eğitim sisteminin kalitesini zedeliyor.

Bugün geldiğimiz noktada tablo pek iç açıcı değil: Türkiye’de 15-24 yaş arası gençlerin yaklaşık yüzde 27’si ne eğitimde ne de istihdamda (NEET). OECD ortalamasının çok üzerinde olan bu oran, mevcut eğitim politikalarının gençleri hayata hazırlamakta yetersiz kaldığını gösteriyor. (Kaynak:https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3936523)

Sorunun Kaynağı: Herkese Aynı Kalıp

12 yıllık zorunlu eğitim uygulaması, öğrenmeye niyeti olmayan öğrencileri de sınıflarda tutarak genel kaliteyi düşürüyor. Öte yandan üniversiteye girişte yüksek talep, plansız bir şekilde açılan yeni üniversitelerle karşılanmaya çalışıldı. Sonuç ise ortada: “üniversite enflasyonu” ve artan mezun işsizliği.

Dünyadan Örnekler

Eğitimde başarılı ülkeler bize farklı bir model sunuyor.

Finlandiya, Japonya ve Almanya gibi ülkelerde zorunlu eğitim genellikle 8-9 yıl ile sınırlı.

(Kaynak:https://eurydice.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2025_02/07154444_avrupada_zorunlu_egitim_2023_2024.pdf)

Lise sonrası süreçte gönüllülük, yönlendirme ve güçlü mesleki eğitim öne çıkıyor.

İş dünyasıyla iç içe mesleki programlar sayesinde gençler mezun olur olmaz istihdama katılabiliyor.

Çözüm Önerileri

Uzmanlara göre Türkiye’nin de benzer bir esneklik modeline geçmesi kaçınılmaz:

Zorunlu eğitim süresi 8 yıl ile sınırlandırılmalı.

9. sınıftan itibaren öğrenciler akademik lise veya meslek eğitimi arasında yönlendirilmeli.

Meslek liseleri cazip hale getirilmeli, işyeri temelli eğitim yaygınlaştırılmalı.

Açık öğretim seçenekleri güçlendirilerek farklı koşullara sahip gençler sistem dışında bırakılmamalı.

Üniversite politikalarında nicelik yerine nitelik öne çıkarılmalı; az sayıda, güçlü üniversite modeli hedeflenmeli.

Türkiye’nin eğitimde başarısı, her genci zorla aynı kalıba sokmakla değil; onların ilgi, yetenek ve hayat hedeflerini dikkate alan esnek bir sistemle mümkün olabilir. Zorunlu eğitimin 8 yıl ile sınırlanması ve gönüllü lise ile güçlü meslek eğitiminin öne çıkması, hem gençlerin potansiyelini açığa çıkaracak hem de ülkenin ekonomik kalkınmasına katkı sağlayacaktır.

Mehmet Altuntaş
25 Ağustos 2025

 

Henüz Yorum yok

İlk yorumu siz yazın.

Yorum Bırakın

E-Mail adresiniz yayınlanmaz.







Yazarın Diğer Makaleleri