ALİ YUNUSOĞLU

SANAYİDE ŞAMPİYON, REFAH LİGİNDE KÜME DÜŞEN KAYSERİ

SANAYİDE ŞAMPİYON, REFAH LİGİNDE KÜME DÜŞEN KAYSERİ

Bir kaç gün önce Müsiad Kayseri şubesi bazı kamu kurumlarıyla birlikte hazırladığı kısa adı “KAŞE” olan Kayseri Şehir Endeksi Fazı-1’i iftiharla yayınladığını duyurdu. İçeriği ve akademik yönü güçlü bu sunum Kayserinin 2000’ler den beri gelen ekonomisinin “Kalp grafiği” niteliğinde. Titizlikle hazırlandığı aşikar olan KAŞE Faz-2 nin yayınlanmasını heyecanla bekliyor bu projede emeği geçen herkesi tebrik ediyorum.

Kayseri hakkında konuşurken genellikle cümleye şu kelimelerle başlarız:
“Üreten şehir… Anadolu Kaplanı… Mobilyanın başkenti… İhracat şampiyonu…” Doğrudur. Hatta grafikleri açtığınızda göğsümüz biraz daha kabarır, ihracatta mobilya ve elektrikli cihazlarda Türkiye liderliği...

Fakat grafiklere biraz daha uzun bakınca hani şu toplantılarda slaytı hızlı geçmemizi isteyen türden olanlara, tablo değişmeye başlıyor.

Birinci grafik: Kayseri’nin Türkiye GSYH’sindeki payı.
Yıllar geçiyor, rakamlar büyüyor, milyarlar uçuşuyor… ama pay aynı yerde çakılı: yüzde bir buçuk civarında. Türkiye koşuyor, Kayseri yürüyor. Yürümek kötü değildir elbette, fakat herkes maraton temposuna geçmişken siz hâlâ sabah yürüyüşündeyseniz bu işte bir terslik var demektir.

İkinci grafik: Kişi başına gelir sıralaması.
2000 yılında 17’nci sıradayız.
2024’te… yine 17’nci.

Buna “istikrar” diyenler çıkabilir ama literatürde başka bir karşılığı daha var: “yerinde sayma.”

Üçüncü grafik: Sektörel yapı.

Kayseri fabrikalar kuruyor, vardiyalar artırıyor, ihracat yapıyor; ama aynı anda katma değeri düşük üretimle küresel ekonominin alt liginde ter döküyor. Yani çok çalışıyoruz, ama terin karşılığı terle orantılı değil.

Dördüncü grafik: Firma bilançoları.


Stoklar yüksek, nakit dönüş süresi uzun, kâr marjları zayıf.

Özetle:
BERBAT değil ama kötüye gidiş aşikar,

Kayseri iş dünyası dayanıklı, ama zenginleşemiyor.

Tam burada insanın aklına şu soru geliyor:
Madem bu kadar üretiyoruz, madem ihracat yapıyoruz, madem sanayimiz bu kadar güçlü… o zaman neden şehrin refahı  aynı hızda gelişmiyor?

Belki de cevap beşinci grafikte gizlidir: yüksek teknoloji üretiminin cılızlığı.
Makine, elektronik, savunma yan sanayi, yazılım…

Bu raporun dışında olan bir gözlemim ise sanayici gelirini fabrikasına değil toprağa, arsaya mevduata yatırıyor. Yüksek getiriye sahip bu alanlar sanayici ve yatırımcıya risksiz alan oluşturuyor.

Böylece:  Nitelikli iş gücüne ihtiyaç olmuyor, hammaddeye ulaşamama derdi yok, dalgalı döviz kurlarından etkilenme riski yok, resmi dairelerin takibine düşülmüyor, İSG riskleri sıfır. 

Böylece: yüksek teknolojide iş bulamayan, genç mühendis Ankara’ya gidiyor, yazılımcı İstanbul’da ofis açıyor, start-uplar İzmir’de yatırımcı buluyor.

Kayseri için asıl tehlike bugün küçülmek değil.
Asıl tehlike; istihdama katkı sunmadan, risk almadan kazancını faize, altına, arsaya yatırıp kira ve faiz gelirleriyle hayatını idame ettirme zihniyeti ile; devlet dairelerinin sanayici ve yatırımcıya direnç gösterme, zorluk çıkarma zihniyeti oluşturan mekanizmanın değişmesi.

Bugün Kayseri orta ligde.
Ama katma değer artmaz, teknoloji hamlesi yapılmaz, nitelikli insan tutulamaz, üniversite-sanayi iş birliği vitrin olmaktan çıkıp gerçek üretime dönüşmezse…

Grafiklerin dili acımasızdır.
Yıllar sonra bir gün yeni bir rapor açarız.
Kişi başı gelir sıralamasını kontrol ederiz.
Evet… Ekonomik düşüş böyle giderse, yıllar sonra Türkiye’nin son sırasında Kayseri’yi göreceğiz.

Ali Yunusoğlu
06/02/2026

 

Henüz Yorum yok

İlk yorumu siz yazın.

Yorum Bırakın

E-Mail adresiniz yayınlanmaz.







Yazarın Diğer Makaleleri